Εκτύπωση

«ΤΑ ΚΑΜΊΝΙΑ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΊΑ 1920 – 1930» ΚΑΙ Η ΔΩΡΈΑ ΕΝΌΣ ΟΜΟΓΕΝΉ ΜΕ ΤΟ ΒΛΈΜΜΑ ΣΤΟ ΜΈΛΛΟΝ

«Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το παρελθόν, είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον».

Το απόφθεγμα αυτό του Ελληνα νομπελίστα ποιητή Γιώργου Σεφέρη, επικαλέστηκε ο ομογενής, Γιώργος Κωνσταντέλλης, ενώπιον συμπατριωτών του από το χωριό Καμίνια της Λήμνου, ανακοινώνοντας μία σημαντική δωρεά: Ενα πολιτιστικό – περιβαλλοντικό κέντρο στα Καμίνια, που θα τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας.

«Πρωταρχικός σκοπός», εξήγησε, «οι σημερινές, αλλά και οι επόμενες γενιές του νησιού μας και της Ελλάδας ολόκληρης -ίσως και του εξωτερικού τελικά- να έχουν την ευκαιρία να διδαχθούν τα ιδιαίτερα πολιτιστικά στοιχεία και την μακρά ιστορία, κυρίως του αρχαιολογικού χώρου της Πολιόχνης. Αλλά και της Λήμνου, που χάνεται στα βάθη των αιώνων και λάμπρυνε το Ελληνικό και Παγκόσμιο ‘Γίγνεσθαι’. Εύχομαι να αγκαλιάσετε το από καρδιάς μου εγχείρημα αυτό».

Η δωρεά αυτή με αναφορά στο παρελθόν, στην ιστορία, αλλά κυρίως το βλέμμα στο μέλλον, ανέφερε ο κ. Κωνσταντέλλης θα υλοποιηθεί μέσω του Ιδρύματος «Βασίλειος Κωνσταντέλλης», το οποίο συστήνεται στη μνήμη του πατέρα του.

Το χειροκρότημα των παρευρισκομένων -πολλοί εκ των οποίων μετανάστες οι ίδιοι, που επιστρέφουν σε κάθε ευκαιρία στον τόπο τους- ήταν θερμό και η συγκίνησή του Γιώργου Κωνσταντέλλη μεγάλη.

Ο ίδιος έφυγε μικρό παιδί από τα Καμίνια για τον Καναδά με την οικογένειά του. Μετά από χρόνια, γύρισε όλη σχεδόν την Ευρώπη, ως πετυχημένο ανώτατο στέλεχος πολυεθνικής φαρμακευτικής. Ηταν στους κορυφαίους 100 από 47.000 εργαζόμενους στην Bristol-Myers Squibb, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος στην Ελλάδα το διάστημα 2003-2010. Σήμερα, ο κ. Κωνσταντέλλης, είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της δικής του φαρμακευτικής, με έδρα την Αθήνα.

Η δε συγκυρία εξίσου σημαντική, καθώς η ανακοίνωση της δωρεάς έγινε σε μία εκδήλωση που είχε στόχο να θυμίσει το ένδοξο παρελθόν των Καμινίων και να αποτελέσει θρυαλλίδα «ανασυγκρότησης δυνάμεων» για τους Καμ’νιώτες απανταχού.

Τη διοργάνωση της εκδήλωσης είχε ο Σύλλογος Καμινιωτών Λήμνου «Η Πολιόχνη» -Γραμματέας του Συλλόγου είναι η κ. Ευαγγελία Λιάπη και πρόεδρος η κ. Μαρία Πλατανιώτη- σε συνεργασία με τον Οργανισμό Εκπαίδευση Δια βίου Μάθησης – Πολιτισμού – Αθλητισμού του Δήμου Λήμνου υπό τον τίτλο «Τα Καμίνια τη δεκαετία 1920 – 1930».

Τότε δηλαδή που η Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή, όπως υπενθύμισε ο κ. Emanuele Papi, Διευθυντής της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, μιλώντας στα ελληνικά, έφερε στο φως το μεγαλείο της Πολιόχνης, με τον περίφημο θησαυρό της που αποτελείται από περίτεχνα χρυσά κοσμήματα και φυλάσσεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα, το «Βουλευτήριο», τη «Στήλη των Καμινίων» και όχι μόνο.

Χάρη στις επίμονες και επίπονες ανασκαφές της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, την δεκαετία 1920 – 1930, η Πολιόχνη «αναδείχθηκε σε σύμβολο του Δημοκρατικού Πολιτεύματος, παγκόσμιας αξίας και ακτινοβολίας και τα Καμίνια μπήκαν στον χάρτη σχεδόν όλη της Ευρώπης, αν όχι του Κόσμου», υπογράμμισε ο κ. Κωνσταντέλλης.

Η εκδήλωση «Τα Καμίνια τη δεκαετία 1920 – 1930» έλαβε χώρα μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά από τον αρχαιολογικο χώρο της Πολιόχνης στον προαύλειο χώρο του σχολείο του χωριού Καμίνια.

Ηταν ένα όμορφο καλοκαιρινό βράδυ Σαββάτου. Το αεράκι δροσερό, μετέφερε μυρωδιές του κάμπου στο μικρό ύψωμα, όπου βρίσκεται το κτίριο, το οποίο λειτουργεί σήμερα ως Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΚΗΦΗ).

Οπως πολλά ακόμη σχολεία ανά την επαρχία στην Ελλάδα, το σχολείο που κάποτε έσφυζε από ζωή, κάποτε έκλεισε, καθώς οι μαθητές ανά τα χρόνια λιγόστευαν, αντίστοιχα με τον πληθυσμό του χωριού.

Πολλοί από αυτούς σε χρόνια δύσκολα για την Ελλάδα έφυγαν, είτε μικρά παιδιά ακόμη με τους γονείς τους, είτε μερικά χρόνια αργότερα μόνοι. Πήραν το «δρόμο της ξενιτιάς». Αλλοι, εντός συνόρων της χώρας, κάποιοι πιο μακριά, μέχρι την Αμερική και την Αυστραλία, την Αφρική ή χώρες ευρωπαϊκές, όπως η Γερμανία, αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον.

Ετσι τα Καμίνια -με τους σχεδόν 600 κατοίκους πριν από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο- από γνωστό, τουλάχιστον πανευρωπαϊκά κεφαλοχώρι χάριν των ανασκαφών της Πολιόχνης και των πολύτιμων ευρημάτων άρχισε να χάνει τη φήμη του στο βάθος της ιστορίας. Αλλά και τους κατοίκους του.

Στην απογραφή του 2011 οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού ήταν λίγοι πάνω από τους 200. Αλλά η βραδιά του Σαββάτου, δεν ανέδειξε μόνο την ιστορία της Πολιόχνης και του χωριού ευρύτερα, αλλά και τη δυναμική που μπορεί να υπάρξει για το μέλλον.

Στον προαύλειο χώρο, τα 300 καθίσματα που είχαν οι διοργανωτές αποδείχθηκαν λίγα για την αρθρόα προσέλευση. Πολλοί έμειναν όρθιοι, αλλά κανείς δε διαμαρτυρήθηκε. Ακουσαν με ευλάβεια τους χαιρετισμούς, με ψήγματα ιστορίας και «ρούφηξαν» τα στοιχεία που παρέθεσε ο κ. Papi.

Διασκέδασαν και είπαν… «Πάμε σαν άλλοτε» με το Grupetto και το Μουσικό Εργαστήρι Λήμνου, αλλά και τους παραδοσιακούς χορούς από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Π.Κουντουριώτη» του γειτονικού χωριού Μούδρος.

Οπως είπε, ανάμεσα σε άλλα και ο κ. Κωνσταντέλλης «η αγάπη για το νησί μας και ο άρρηκτος δεσμός με την γη που γεννηθήκαμε εμείς, οι πατεράδες μας και οι παππούδες μας, είναι η αιτία που συγκεντρωθήκαμε όλοι εμείς εδώ, απόψε».

«Ως άνθρωπος, νιώθω την ανάγκη να σας εκμυστηρευτώ τα ανείπωτα συναισθήματά μου, όταν πήρα την επίσημη πρόσκληση για απόψε και είδα στην φωτογραφία τον πατέρα μου, Βασίλη Κωνσταντέλλη, σε ηλικία 14 χρονών. Και τώρα στέκομαι εδώ, στο χώρο που έκανα τα πρώτα μου βήματα, στο σχολείο που τέλειωσα την 1η τάξη, πριν φύγω με την οικογένειά μου για τον Καναδά. Ετσι, η σημερινή εκδήλωση, με αγγίζει προσωπικά και οικογενειακά…».

Σε αυτό το σημείο μάλιστα ανακοίνωσε πως με δωρεά του, θα καλύψει και όλα τα έξοδα της εκδήλωσης.

Οσον αφορά στην Πολιόχνη και τα Καμίνια, τόνισε: «Ο  τόπος μας έχει τιμητική θέση στην ιστορία. Μια ιστορία που ξεκίνησε χιλιάδες χρόνια πριν. Η συνεισφορά μας στον Ελληνικό Πολιτισμό είναι σημαντική, ανεξίτηλη και αποτελεί σημείο αναφοράς. Καλούμαστε λοιπόν από ιστορικό χρέος, να την κάνουμε κτήμα και των επόμενων  γενεών. Να την μεταλαμπαδεύσουμε, έτσι ώστε να γίνει αρωγός και στοιχείο υπερηφάνειας για τους Λημνιούς Νέους. Γιατί, όπως είπε ο κορυφαίος μας, Γιώργος Σεφέρης: ‘Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το παρελθόν, είναι σαν να σβήνει και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον’».

«Πρέπει, λοιπόν να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να κρατήσουμε ζωντανή την ιστορική μνήμη μας, να μην αποκοπούμε από τις ρίζες μας», συνέχισε και σημείωσε:

«Εγώ, προσωπικά, πάντα είχα αυτή την άποψη και παρ’ όλο που αρκετά χρόνια της ζωής μου τα έζησα στο εξωτερικό, η σκέψη μου δεν έλειψε ποτέ από το νησί μας. Αλλωστε, όταν είσαι μακριά, στα έντονα συναισθήματα για τον τόπο σου, προστίθεται και η νοσταλγία. Η πρώτη μου έμπρακτη προσπάθεια ήταν η αποτύπωση σε 2 τόμους, μέρους της ιστορίας & λαογραφίας του νησιού μας με την συμβολή και την συμμετοχή πολλών αξιόλογων φίλων, ανθρώπων σημαντικού κύρους των γραμμάτων,  στην Ελλάδα και το εξωτερικό…Σαν επόμενο βήμα, προτίθεμαι να δημιουργήσω ένα πολιτιστικό – περιβαλλοντικό κέντρο στο χωριό μας, τα Καμίνια, που θα τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας».

Λίγα λόγια για την Πολιόχνη

Η Πολιόχνη βρίσκεται κοντά στο χωριό Καμίνια, του ακριτικού νησιού Λήμνος, στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο καθώς ολοκληρώνεται εντός του 2020 έργο που αφορά στην «Αποκατάσταση, συντήρηση και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου», προϋπολογισμού 2.829.900 εκατομμυρίων ευρώ.

Εγινε πιο γνωστή στο επιστημονικό προσκήνιο ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, με την ανακάλυψη της «Στήλης των Καμινίων», όπως έχει πει στον «Ε.Κ.» ο κ. Χρήστος Μπουλώτης, αρχαιολόγος-ερευνητής της Ακαδημίας Αθηνών, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει ανασκαφές στη Σαντορίνη, στην Κρήτη, στην αρχαία Ηλίδα και από το 1995 ανασκάπτει την προϊστορική θέση Κουκονήσι στο Μούδρο της Λήμνου.

«Στο διεθνές προσκήνιο -και κυρίως το επιστημονικό- ‘ανέβηκε’ η Λήμνος με δύο κυρίως ευρήματα. Πρώτα τη ‘Στήλη των Καμινίων’, με την παράσταση πολεμιστή και μία επιγραφή γύρω του», είπε ο κ. Μπουλώτης.

Η Στήλη των Καμινίων αποτελεί επιτάφια στήλη επί της οποίας φέρεται το αρχαιότερο γραπτό κείμενο της πελασγικής περιόδου της Λήμνου. Ανακαλύφθηκε στα χαλάσματα εκκλησίας του Αγίου Αλεξάνδρου στα Καμίνια το 1885 και εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.

Είναι μια ορθογώνια πλάκα από πωρόλιθο, με διαστάσεις 95×40 εκ. και πάχος 14 εκ. Απεικονίζει το προφίλ ενός πολεμιστή που κρατά το δόρυ και την ασπίδα του. Πάνω στη στήλη υπάρχουν δυο επιγραφές και απαρτίζονται από 198 γράμματα που σχηματίζουν 33 λέξεις.

«Προσέλκυσε το ενδιαφέρον των ειδικών και κυρίως των επιγραφολόγων, γιατί ενώ είναι γραμμένη σε ελληνική αλφαβητική γραφή το περιεχόμενό της δεν είναι ορθόδοξα ελληνικό», σημείωσε ο κ. Μπουλώτης.

Με βάση αρχαίες μαρτυρίες, από τη Λήμνο πέρασαν οι Τυρρηνοί, στη μετανάστευσή τους από τη Μικρά Ασία για να καταλήξουν στην Ιταλία. «Πίστευαν δηλαδή ότι αυτοί έχουν σχέση με τους Ετρούσκους. Γεγονός που ενδιέφερε ιδιαίτερα την ιταλική Αρχαιολογική Σχολή», διευκρίνισε ο ίδιος.

Οι Ετρούσκοι ή Τυρρηνοί, ήταν αρχαίος λαός που κατοικούσε στην Ετρουρία, κατά τους Ρωμαίους, ή Τυρρηνία, κατά τους Ελληνες, στην κεντρική χώρα της σημερινής Ιταλίας.
Οι Ιταλοί, οι οποίοι είχαν γαλουχηθεί με τους στίχους του εθνικού τους ποιητή, Βιργιλίου, είχαν συνδέσει το μακρινό παρελθόν τους με την Ανατολή.

Ετσι, όταν κάποια χρόνια αργότερα ο Alessandro Della Seta ανέλαβε τη διεύθυνση της ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα θέλησε να ασχοληθεί με τις ανασκαφές στα Καμίνια.

«Αυτό είναι το ένα εύρημα το οποίο απασχολεί ακόμη την έρευνα. Η επιγραφή παραμένει ακόμη αινιγματική», είπε ο κ. Μπουλώτης, υπογραμμίζοντας:

«Το άλλο εύρημα είναι ο λεγόμενος ‘θησαυρός της Πολιόχνης’, ένα σύνολο χρυσών κοσμημάτων το οποίο παρουσιάζει χτυπητές ομοιότητες με τα χρυσά κοσμήματα του λεγόμενου ‘θησαυρού του Πριάμου’ που ανακάλυψε ο Σλήμαν στην Τροία».

Διευκρίνισε δε, ότι τα κοσμήματα ήταν κρυμμένα, όπως συνηθίζεται σε περιπτώσεις ξαφνικής απειλής, οπότε οι άνθρωποι δεν μπορούν να πάρουν ό,τι πολύτιμο έχουν μαζί τους. Τα έκρυψαν, για να γυρίσουν να τα πάρουν, αλλά προφανώς δεν επέστρεψαν.

«Βέβαια», συμπλήρωσε, «η Πολιόχνη αυτή καθ’ αυτή, ως ένα πρώιμο αστικό κέντρο της 3ης χιλιετίας αποτελεί μία σημαντική αυταξία. Είναι πολύ σημαντική ως πρώιμη μορφή πόλης. Ωστόσο ο πολύς κόσμος όπως είναι φυσικό δελεάζεται από τη λάμψη του χρυσού».

Ακόμη, ανέφερε ότι «τα κοσμήματα της Πολιόχνης ως προς την προέλευσή τους αποτελούν ένα αρχαιολογικό ζητούμενο. Μπορούμε να κάνουμε μόνο εικασίες, τόσο ως προς την προέλευση του χρυσού, τόσο ως και προς τον τόπο κατασκευής των κοσμημάτων. Εγιναν δηλαδή από ντόπιους τεχνίτες; Η αποτελούν εισαγωγές ή εισαγωγή από κάποιο άλλο κέντρο της Μικράς Ασίας;».

«Οποια και αν είναι η αλήθεια, το σίγουρο είναι ότι ο πολύτιμος αυτός θησαυρός, που εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας για λόγους ασφάλειας, μας δίνει ένα γερό δείγμα για την οικονομική ευμάρεια της Πολιόχνης κατά την 3η χιλιετία, οπότε και διαδραμάτισε ο οικισμός έναν σημαίνοντα ρόλο στα πράγματα του Αιγαίου, ως κομβική θέση ανάμεσα στον Κόσμο της Ανατολής και της ηπειρωτικής Ελλάδας. Κατά την 3η χιλιετία προ Χριστού η Πολιόχνη, είναι σίγουρο πια, ότι βρισκόταν σε συνεχή πολιτισμικό διάλογο με την αντικρινή Τροία», κατέληξε ο κ. Μπουλώτης.

Η προϊστορική Πολιόχνη χτίστηκε στην αυγή της Νεολιθικής Περιόδου την 4η ή 5η χιλιετία π.Χ. Βρίσκεται απέναντι από την Τροία, η οποία όμως θα χτιστεί χίλια χρόνια αργότερα, όταν πια η Πολιόχνη θα έχει εξελιχθεί σε έναν αστικό οικισμό με εκατοντάδες κατοίκους με ορθογώνιες πέτρινες κατοικίες, προστατευτικό τείχος, πλατείες, πηγάδια, δρόμους, δημόσια κτήρια και Βουλευτήριο.

Η Πολιόχνη ήρθε στο φως από τις ανασκαφές της ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών, με επικεφαλής τον τότε διευθυντή της Alessandro Della Seta και βασικό ανασκαφέα τον βοηθό του, Bernabo Brea.

Στα αρχιτεκτονικά λείψανα της Πολιόχνης διακρίνονται επτά οικοδομικές φάσεις, οι οποίες πιστοποιούν την κατοίκηση του οικισμού από την Tελική Nεολιθική εποχή μέχρι την Υστερη Χαλκοκρατία.

Η λεγόμενη Μαύρη Πολιόχνη ανήκει στην Τελική Νεολιθική, η Κυανή, Πράσινη, Ερυθρά και Κίτρινη φάση στην Πρώιμη Χαλκοκρατία (3000-2300 π.X.), η Καστανή καλύπτει τμήμα της Μέσης, ενώ η Ιώδης τμήμα της Υστερης Χαλκοκρατίας.

Αρχικά ο Della Seta, δυσκολεύτηκε πολύ να πάρει την άδεια για τις ανασκαφές στα Καμίνια αλλά κατάφερε να αναλάβει τις έρευνες στην αρχαία Ηφαιστεία, σύμφωνα με όσα γράφει μετά από έρευνα η Δρ. Φιλολογίας, Ευαγγελία Χ. Λιάπη (kokkinovraxos.blogspot.gr).

Το 1928 ο Della Seta ανακάλυψε στην Ηφαιστεία μια νεκρόπολη, τυρρηνική όπως τη χαρακτήρισε και βρήκε σε θραύσματα από τεφροδόχα αγγεία τέσσερις επιγραφές, οι οποίες έφεραν το ίδιο αλφάβητο με την στήλη των Καμινίων.

Επρεπε λοιπόν να συλλέξει περισσότερα στοιχεία. Η ανασκαφή στην Πολιόχνη επίσημα ξεκίνησε το 1931 και σταμάτησε απότομα το 1936.

Η απομάκρυνση του Della Seta από την διεύθυνση της Σχολής στην Αθήνα, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η κατοχή ερήμωσαν το χώρο της ανασκαφής ώς το 1951. Οι ανασκαφές ξανάρχισαν έπειτα υπό την διεύθυνση του Bernabo Brea.

Αρχικά αναστήλωσε και συντήρησε ότι είχε καταρρεύσει. Το καλοκαίρι του 1956, ζήτησε από τους ντόπιους εργάτες να ξεχορταριάσουν και να καθαρίσουν το έδαφος. Ενας εργάτης χτύπησε με την αξίνα του στη ρίζα ενός μικρού θάμνου για να το βγάλει και έσπασε ένα μικρό πήλινο αγγείο που ήταν κρυμμένο στο έδαφος, για να αποκαλυφθεί ο θησαυρός.

Μετά το 1956 και το τέλος των ανασκαφών, η περιοχή για μια ακόμα φορά ερήμωσε και εγκαταλείφθηκε. Το καλοκαίρι του 1973, ο ελληνικός στρατός, λόγω της εισβολής των Τούρκων στην Κύπρο, έσπευσε να εξοπλίσει αμυντικά την περιοχή, που έμεινε δεσμευμένη ώς το 1982.

Το 1986 ο Antonino Di Vita διευθυντής τότε της ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Αθήνα κατήρτισε ένα πρόγραμμα το οποίο επικεντρωνόταν στην αναστύλωση και αποκατάσταση των ζημιών. Το 1987 άρχισαν και νέες ανασκαφές, οι οποίες ανατέθηκαν στον καθηγητή Santo Tine.

Στις 17 Σεπτεμβρίου του 1994, 70 προσωπικότητες του Πολιτισμού, της Τέχνης, των Γραμμάτων από όλο τον Κόσμο συναντήθηκαν στο αρχαίο Βουλευτήριο και συνυπέγραψαν την περίφημη «Διακήρυξη της Πολιόχνης» η οποία μεταξύ άλλων αναφέρει:

«Εδώ, ξεπρόβαλλαν οι πρώτες τάσεις για τη δημιουργία των πόλεων, από όπου θα αναδειχθούν αργότερα η πολιτική σκέψη, η φιλοσοφία, το θέατρο ως τέχνη, η Δημοκρατία!».

https://www.ekirikas.com/%CF%84%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%BC%CE%AF%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7-%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CE%B5%CF%84%CE%AF%CE%B1-1920-1930-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B4%CF%89%CF%81%CE%AD%CE%B1/

add1

ad2